Phần lớn ung thư cổ tử cung liên quan nhiễm HPV kéo dài và có thể phòng ngừa qua tiêm vắc-xin, sàng lọc đúng lịch và xử lý kết quả bất thường. Chương trình, độ tuổi, số liều, loại xét nghiệm, khoảng cách sàng lọc và khả năng chi trả ở Việt Nam có thể thay đổi. Đừng dùng một bài cũ để tự đặt lịch; hãy kiểm tra nguồn Bộ Y tế, WHO Việt Nam và cơ sở có giấy phép tại thời điểm thực hiện.
Điều cần nhớ
- 01
Sổ tiêm HPV và tên vắc-xin nếu biết
- 02
Tuổi, bệnh miễn dịch, HIV và thai kỳ
- 03
Kết quả HPV, Pap hoặc VIA cũ
1. Vắc-xin ưu tiên trước phơi nhiễm, nhưng vẫn nên hỏi
WHO ưu tiên tiêm HPV cho trẻ em gái 9–14 tuổi trước khi bắt đầu quan hệ tình dục; lịch một, hai hoặc nhiều liều có thể phụ thuộc chương trình quốc gia, loại vắc-xin, tuổi và tình trạng miễn dịch. Người lớn chưa tiêm hoặc chưa đủ liều nên mang sổ tiêm đến cơ sở để hỏi lợi ích cá nhân, không tự mua liều rời. Báo dị ứng nặng, thai kỳ, bệnh miễn dịch và thuốc đang dùng.
- Xác nhận tên vắc-xin, số liều và ngày hẹn bằng văn bản
- Giữ ảnh sổ tiêm ở nơi có thể truy cập
2. Sàng lọc vẫn cần sau khi đã tiêm
Vắc-xin không bao phủ mọi type HPV gây ung thư và không điều trị nhiễm đã có. WHO khuyến nghị sàng lọc hiệu năng cao từ tuổi 30 ở dân số chung, sớm hơn với người sống cùng HIV, nhưng hướng dẫn Việt Nam và hồ sơ cá nhân quyết định loại xét nghiệm cùng khoảng cách thực tế. Hỏi cơ sở đang dùng HPV test, tế bào học hay phương pháp nào; kết quả âm tính, dương tính và mẫu không đạt sẽ được theo dõi ra sao.
- Mang mọi kết quả cũ, kể cả kết quả bình thường
- Đặt cách nhận và hiểu kết quả trước khi rời
3. Triệu chứng không chờ đến lịch sàng lọc
Sàng lọc dành cho người chưa có triệu chứng. Ra máu giữa kỳ, sau quan hệ hoặc sau mãn kinh, dịch tăng hay hôi, đau vùng chậu dai dẳng hoặc sụt cân không chủ ý cần khám chẩn đoán, không chỉ đặt gói tầm soát. Ra máu nặng, đau dữ dội, choáng hoặc ngất cần cấp cứu. Một HPV test dương tính không tự có nghĩa là ung thư; cần đi đúng bước xác nhận và theo dõi.
- Không mua sản phẩm được quảng cáo là thải HPV
- Không bỏ theo dõi vì xấu hổ hoặc sợ hãi
Checklist thực tế
- Sổ tiêm HPV và tên vắc-xin nếu biết
- Tuổi, bệnh miễn dịch, HIV và thai kỳ
- Kết quả HPV, Pap hoặc VIA cũ
- Hướng dẫn Việt Nam hiện hành đã xác nhận
- Cách nhận kết quả và lịch theo dõi
- Khám chẩn đoán riêng nếu có triệu chứng
Cách NIMO xây dựng bài này
NIMO tự biên soạn và địa phương hóa cho gia đình sống tại Việt Nam, sau đó đối chiếu các thông tin chính với tài liệu chính thức dưới đây. Các liên kết là căn cứ kiểm chứng, không phải nội dung thay thế bài viết.
NIMO đã biên tậpChờ chuyên gia Việt Nam rà soát
Nguồn kiểm chứng
Nội dung này chỉ nhằm cung cấp thông tin và không thay thế tư vấn y tế. Nếu có triệu chứng nghiêm trọng, khó thở hoặc khó đánh thức, hãy liên hệ ngay cơ sở y tế hoặc dịch vụ cấp cứu tại nơi bạn sống.