Nếu bé khó thở, tím tái, khó đánh thức hoặc đang co giật lần đầu, gọi cấp cứu ngay; tại Việt Nam có đầu số cấp cứu y tế 115. Không chờ đo lại nhiệt độ hay đọc hết bài. Trẻ dưới 3 tháng có nhiệt độ từ 38°C cần được liên hệ và đánh giá y tế khẩn trương, kể cả trông còn khá tỉnh. Những phần dưới giúp gia đình phân loại việc tiếp theo, không thay việc khám.
Đọc nhanh: điều đáng nhớ
- 01
Tuổi và biểu hiện của bé quan trọng cùng với nhiệt độ.
- 02
Hạ nhiệt không chứng minh đã hết bệnh, và ghi chép không được làm chậm cấp cứu.
- 03
Xin kế hoạch theo dõi và tái liên hệ rõ nếu được chăm ở nhà.
Chọn phần muốn đọc
Từ y tế trong bài có nghĩa là gì?
- chẩn đoán
- kết luận của bác sĩ sau khi hỏi, khám và xem kết quả.
- chỉ định
- việc bác sĩ cho rằng nên làm sau khi xem tình trạng của bạn.
Ba mức việc cần làm, không phải ba nhãn bệnh
Cấp cứu ngay khi có khó thở rõ, giảm đáp ứng, đổi màu môi hoặc da bất thường, ban không mất khi ấn, hay co giật lần đầu. Đừng đợi đủ các dấu hiệu hoặc đợi sốt cao hơn. Nếu một người khác ở đó, nhờ họ gọi và mở lối cho trợ giúp trong khi bạn ở với bé. Số 115 không bảo đảm thời gian xe đến giống nhau ở mọi nơi; nếu không kết nối được, nhờ người khác liên hệ cơ sở cấp cứu gần nhất.
NICE và NHS thống nhất ngưỡng cần đánh giá theo tuổi: dưới 3 tháng từ 38°C; từ 3 đến 6 tháng từ 39°C. Liên hệ y tế ngay để được đánh giá, không đợi đến sáng nếu đang đêm. Ở bất kỳ tuổi nào, bú kém, dấu mất nước, tình trạng xấu đi hoặc người chăm rất lo cũng là lý do xin trợ giúp sớm. Không đạt một ngưỡng nhiệt độ không có nghĩa chắc chắn an toàn.
Đo một cách có thể giải thích lại
NHS hướng dẫn dùng nhiệt kế điện tử ở nách cho trẻ nhỏ, giữ theo chỉ dẫn của thiết bị. Ghi đúng số đo, giờ và vị trí đo; không tự cộng trừ để đổi sang một vị trí khác. Nếu bé vừa tắm hoặc được quấn rất ấm và không có dấu nguy hiểm, có thể chờ vài phút trong trạng thái dễ chịu rồi đo lại. Nhưng nghi ngờ bệnh nặng hoặc bé quá nhỏ thì không để việc đo trì hoãn liên hệ.
Một cuộc gọi rõ là: Bé bao nhiêu tuần hoặc tháng, đo được bao nhiêu ở nách lúc nào, hiện bú và tỉnh ra sao. Nói chưa đo được chính xác nếu đúng như vậy, thay vì đoán. Cảm giác bé nóng là thông tin đáng kể nhưng khác với số đo. Người nhận cuộc gọi cần cả biểu hiện lẫn cách đo, không chỉ câu sốt cao lắm.
Nhìn bé giữa những lần đo
So với thường ngày, bé có đáp lại giọng nói, thức để bú và thở thoải mái không? Tã ướt ít hơn, miệng khô, ít nước mắt hoặc mắt trũng có thể gợi ý mất nước theo NHS và cần tư vấn khẩn trương. Đừng chỉ chú ý một dấu riêng lẻ rồi tự chẩn đoán. Nếu bé lơ mơ, khó đánh thức hoặc khó thở, xử trí theo mức cấp cứu thay vì cố cho uống tại nhà.
NIMO gợi ý bàn giao bằng một so sánh có ý nghĩa: từ chiều bé bú ít hơn thường lệ và tã ít ướt hơn, thay vì bé hơi mệt. Nếu không nhớ lần thay tã cuối, nói chưa rõ; không dành thời gian lục cả thùng rác khi cần đi khám. Ghi chép tốt giúp người khác thấy xu hướng, nhưng quan sát trực tiếp của người đang chăm vẫn là phần quan trọng.
Chăm tại nhà chỉ khi phù hợp và có đường quay lại
Nếu được hướng dẫn theo dõi tại nhà và bé đủ tỉnh để bú an toàn, tiếp tục sữa mẹ hoặc sữa công thức, có thể chia những lần ít hơn theo hướng dẫn. Không pha loãng sữa công thức. Giữ quần áo dễ chịu, không ủ để toát mồ hôi hay dùng lạnh để ép nhiệt độ xuống. Thức ăn dặm không phải mục tiêu phải hoàn thành trong lúc bé đang không khỏe.
Hỏi người tư vấn: Tôi cần quan sát gì đêm nay, khi nào đo lại nếu cần, và khi nào phải gọi lại dù đã khám? Một lời dặn chờ thêm cần có điểm dừng. Nếu sốt kéo dài đến 5 ngày, NHS khuyên xin đánh giá; không phải vì vậy mà phải chờ đủ 5 ngày khi có lo ngại trước đó. Bệnh có thể thay đổi sau cuộc khám, nên tình trạng mới đáng được liên hệ lại.
Thuốc không thay được quyết định đi khám
Bài này không kê liều. Nếu thuốc hạ sốt được cân nhắc, cần xác nhận loại, nồng độ và cách dùng theo tuổi, cân nặng, tình trạng bé với bác sĩ hoặc dược sĩ. Không tự phối hợp, luân phiên nhiều thuốc hoặc dùng thuốc người lớn. Thuốc có thể làm bé dễ chịu hơn nhưng một số đo giảm không loại trừ bệnh nghiêm trọng; đừng dùng đáp ứng với thuốc làm phép thử xem có cần khám.
Để tránh hai người cùng cho thuốc, NIMO đề xuất chỉ một người phụ trách ghi tên sản phẩm và giờ đã dùng theo chỉ định, rồi báo người nhận ca. Giữ nhãn và dụng cụ đi kèm; mang đến khám nếu được yêu cầu hoặc đang đi cấp cứu mà có thể lấy ngay. Không trì hoãn lên đường để tìm đủ mọi hộp. Thông tin không đầy đủ vẫn tốt hơn không tìm trợ giúp.
Nếu bé co giật
Gọi cấp cứu với cơn đầu tiên, cơn kéo dài quá 5 phút hoặc có khó thở; không chờ đến mốc thời gian nếu đây là cơn đầu. Theo NHS, bảo vệ đầu, dọn vật nguy hiểm và ghi thời điểm nếu làm được. Không ghì giữ và không cho bất kỳ vật gì vào miệng, kể cả thìa, ngón tay hay thuốc. Không cố cho bú trong cơn.
Sau cơn, nếu bé vẫn thở, làm theo tổng đài về tư thế hồi phục và tiếp tục quan sát thở; nếu không thở bình thường, làm hồi sức theo hướng dẫn. Không tự lái xe trong khi vừa trông trẻ còn co giật hoặc bất tỉnh. Đừng vội kết luận chỉ là co giật do sốt rồi bỏ đánh giá. Người có chuyên môn cần xác định việc gì đã xảy ra và kế hoạch tiếp theo.
Một cuộc gọi dùng được trong đêm
Khi gọi, mở đầu bằng tuổi của bé, lúc bắt đầu sốt, số đo và vị trí đo, rồi nêu thay đổi khiến bạn lo nhất. Một câu có thể dùng ngay là: Tôi cần biết có phải đưa bé đi khám ngay không và nên đến đâu. Khi gọi cấp cứu, nói địa chỉ và lối vào sớm; nhờ người khác cầm giấy tờ và dẫn đường nếu có. Không tìm nơi được đánh giá cao nhất trong lúc có dấu nguy hiểm.
Khi bé khỏe, chuẩn bị nhiệt kế, địa chỉ nhà viết rõ và phương án đến nơi cấp cứu. Liên kết danh bạ giúp lên kế hoạch trước, không thay cuộc gọi cấp cứu khi đang nguy kịch. Đích đến của sự chuẩn bị không phải tự xử lý được mọi cơn sốt. Đó là nhận ra lúc cần người khác giúp và có thể hành động dù đang lo, mệt hoặc chỉ có một mình.
Việc bạn có thể làm ngay
- Để nhiệt kế và hướng dẫn sử dụng ở nơi biết rõ.
- Lưu địa chỉ, 115 và phương án liên hệ cấp cứu trực tiếp tại nơi ở.
- Nếu được theo dõi tại nhà, xin tiêu chí quay lại và kênh ngoài giờ.
Từ hướng dẫn đến nơi bạn cần
NIMO đã kiểm tra thông tin thế nào?
NIMO tự viết bài cho người đang sống tại Việt Nam, rồi kiểm tra các thông tin quan trọng bằng những nguồn chính thức bên dưới. Nguồn giúp bạn kiểm tra lại thông tin, nhưng không thay cho việc đi khám.
Thông tin sức khỏe chung · Đối chiếu nguồn chính thứcNếu có triệu chứng hoặc cần quyết định điều trị, hãy hỏi nhân viên y tế phù hợp.NIMO sẽ kiểm tra lại vào · 5 thg 12, 2026
